Huế 1837 - vua Minh Mạng cho chỉnh trang nhà cửa lụp xụp phía cửa Chính Đông.

Chợ Đông Ba năm 1900 dưới thời vua Thành Thái

HUẾ - vào năm 1837 những nhà dân lợp tranh phên ván lụp xụp dọc theo sông Đông Ba và Gia Hội được phá để xây nhà mới. Có cả thảy 399 gian nhà tranh tre ván bị phá hủy. Dân xin tự làm lại 147 gian, Nhà nước làm 252 gian. Tất cả đều xây nhà phố có cột bằng gạch (thay tre, gỗ) tường gạch vôi lợp ngói. Mặt trước có cửa ngõ, cứ 3 gian ngăn bằng hàng rào tường gạch. Phía sau để trống 5 thước (01 thước xưa chừng 4 tấc rưỡi) để làm đường nhỏ. Xây xong gọi là phố Gia Hội và phố Đông Ba.

Nhà nước khuyến khích ai làm 02 nhà trở lên thì miễn thuế địa tô. Ai không có tiền làm nhà thì thuê lại mỗi năm nộp 20 quan, khi nộp đủ 120 quan thì được nhận nhà làm của riêng (tức sở hữu chủ).

Khi xây xong vua Minh Mạng đến xem và nói: "Làm ra phố chợ cốt để phòng hỏa hoạn, tiện cho dân ở, Nguyên (ta) không thèm tính toán tiền thuê miễn dân có lợi là được".

                Theo Đại Nam Thực lục

 

* Khu phố chợ xưa nằm gần cửa Chánh Đông, (khu vực đường Mai Thúc Loan hiện nay) được xây từ thời vua Gia Long, khác với vị trí chợ Đông Ba ngày nay. Hồi đó gọi tên chợ Quy Giả.

Sau nầy vua Minh Mạng cho xây lại nhằm:

     Một là phòng hỏa hoạn .

   Hai là đem lại bộ mặt khang trang cho chốn kinh kỳ.

   Cái hay là Dân và Nước cùng làm theo một mẫu nhà kiểu chung (quy hoạch). Ai bỏ tiền tự làm thì được miễn thuế đất. Ai không tiền thì ở nhà thuê, sau một thời gian cứ nộp đủ tiền thì làm chủ căn nhà đó (kiểu trả góp không lấy lãi)

  Một chủ trương được lòng dân của vua Minh Mạng.

  Ảnh chợ Đông Ba dưới triều vua Thành Thái 1900.