Lý trưởng thời 100 năm trước.

Lý trưởng thời 100 năm trước.
     Tương đương với Chủ tịch xã phường bây chừ nhưng làm việc không lương.
     Ngoài việc quản lý nhân khẩu, điền thổ, hương ước còn kiêm việc đốc thuế, đốc phu, bắt lính theo lệnh quan trên.
Ngoài ra Lý trưởng còn đứng ra phân xử các vụ đánh lộn, trộm cắp, vi phạm hương ước.. ở mức độ nhỏ.
         Vì làm không lương nên Lý trưởng cũng phải ra đồng "cày bừa" như các nông dân khác. Lâu lâu làng có việc cúng tế, hội hè thì Lý trưởng lại được ngồi mâm trên, chiếu mới, được món ngon hơn các mâm dưới. Dịp tết những người từng ơn nghĩa đôi khi biếu chai rượu, con gà, gói trà, vài đồng bạc gọi là nhớ ơn ông Lý.
       Lý trưởng thay dân làm việc với Tổng, Huyện nên chịu nhiều áp lực khác nào chịu cảnh: "Trên đe dưới búa".
               (Ảnh ông Lý thời Bảo Đại).

HÁT BỘI

Hát bội!
    Ông nào cũng có giọng khàn khàn như có nhựa trong cổ.
    Ra sân khấu thường có điệu bộ hùng hổ, vuốt râu, ngữa mặt lên trời rồi tự giới thiệu với khán giả: "như... ta ... đây..."!
       Hồi nhỏ được cha dẫn đi xem hát bội. Sân khấu thì che chắn tạm bợ, bên trên treo mấy chiếc đèn "măng xông", bên dưới khán giả đứng ngồi lố nhố. Các nghệ sĩ diễn lại không có micro. Tôi đứng xa chỉ nghe tiếng trống, tiếng xèng và tiếng gõ liên hồi.
       Người lớn thì chăm chú nhưng bọn con nít như tôi thì hát bội không có chi hấp dẫn lắm mà thời đó cũng chẳng có chi chơi!
     

Chừ trong trường phổ thông, người ta có giới thiệu môn nghệ thuật tuồng cho học sinh trong giờ ngoại khóa nhưng dường như các điệu nhảy hiện đại, các gameshow luôn hấp dẫn giới trẻ hơn thì phải.

MỘT BƯU ẢNH XƯA TRÊN ĐƯỜNG MISSION CỦA TOURANE ĐÀ NẴNG

MỘT BƯU ẢNH XƯA CỦA TOURANE (Đà Nẵng) ĐÃ 120 NĂM.
     MỘT PHỤ NỮ ĐẦU NÓN LÁ, ĐI CHÂN ĐẤT SẢI BƯỚC VỘI VÃ, HAI TAY ĐÁNH "THÙNG XA" LIA LỊA.
      BƯU ẢNH CHÚ THÍCH LÀ ĐƯỜNG MISSION TỨC LÀ ĐƯỜNG PHẠM PHÚ THỨ HIỆN NAY.

TÊN GỌI SÀI GÒN

TÊN GỌI SÀI GÒN
Theo sử gia Trịnh Hoài Đức (1765 -1825) thì SÀI là củi, cây, rừng; GÒN là giống cây gòn, gòn thời xưa mọc như rừng.
Hồi nhỏ ở Phú Nhuận, tôi đã thấy chung quanh có nhiều cây gòn.
Trái gòn hình bầu dục cỡ to như trái khổ qua. Khi già trái tự bóc vỏ còn lại bên trong là ruột tơ xốp như bông gòn y tế.
      Bẳng đi 50, 60 năm, chừ trở lại Saigon không thấy bóng dáng cây gòn đâu nữa?
Mãi đến nay chưa ai giải thích ổn thỏa về địa danh SÀI GÒN nhưng tôi tin theo cách giải thích của ngài Trịnh Hoài Đức, một công thần Nhà Nguyễn, một trí thức người Việt gốc Phúc Kiến và là người am hiểu và sống ở Saigon hơn 200 năm trước.

LỜI TÂU CÀN DỠ CỦA VIÊN QUAN ĐẦU TỈNH QUẢNG NAM

LỜI TÂU CÀN DỠ

Dưới thời vua Minh Mạng các cuộc nổi dậy của con cháu Nhà Lê như Lê Duy Hoán, Duy Lương, Duy Hiển đã bị trừng phạt nhưng những người thân và họ hàng của họ thì được ân xá và đưa vào các tỉnh Quảng Nam, Bình Định... Họ được cấp lộ phí, ruộng đất để ổn định cuộc sống nơi ở mới.
     Năm ấy Hồ Hựu, người đứng đầu tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi dâng sớ tâu vua: "Phàm con cháu nhà Lê đã được sắp xếp về tỉnh hạt, thần xin phép hiến kế dùi thủng lỗ ở vành tai bên tả của bọn họ rồi cho đeo vòng đồng. Để lỡ khi có lẫn trốn thì bắt lại cho dễ".
      Vua Minh Mạng đọc tờ tấu rồi bực tức khiển trách "Làm quan to của một tỉnh há không có phương pháp để răn dân hay sao mà lại cố làm nhục bằng hình phạt phi lý. Lại đem thiển kiến quê mùa, càn bậy tâu nhãm với vua chẳng ra chính thể gì nữa, rất đáng khinh.
        Theo Đại Nam Thực lục.

*Nhà Nguyễn vốn là cựu thần của Nhà Lê, vì vậy khi triều Lê sụp đổ, các vua Nguyễn đã ban cho con cháu Nhà Lê gần ngàn mẫu ruộng để làm ăn sinh lợi, lấy hoa lợi mà thờ cúng, chăm sóc mồ mả.
Mặc khác những người cầm đầu chống lại triều đình trong số con cháu nhà Lê đã bị trừng phạt nhưng người thân của họ lên đến cả vài trăm người được đưa vô định cư từ Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định.
        Số bỏ trốn trở ra chưa thấy sử nêu nhưng việc đòi dùi lổ vành tai rồi đeo vòng đồng đối với những người nầy là đề nghị tầm phào, quê mùa, càn dỡ... như lời phê phán của vua với ông quan Tổng đốc Hồ Hựu!

HÀ NỘI CHÁY TO DƯỚI THỜI MINH MẠNG.

HÀ NỘI CHÁY TO DƯỚI THỜI MINH MẠNG.

Tháng 05. 1837 Hà Nội cháy rất to, có 1.400 căn nhà cháy ra tro, nhiều người bị chết, bị thương, gây ra cảnh "màn trời chiếu đất".
   Nghe tin dữ vua Minh Mạng nói với Bộ Công: "Hà Nội dân cư đông đúc, đường sá cong hẹp, nhà cửa liền nhau, cho nên thường gặp hỏa hoạn. Nếu bắt làm ngói hết thì giàu nghèo không đều, e không thể bắt ép được nhưng sau hỏa hoạn phải chia vạch cho nhà thưa ra theo hàng lối, thứ tự mới giữ được. Vậy sai Tổng đốc Đặng Văn Thiêm trù tính".
        Tổng đốc Thiêm bằng cho mở rộng đường sá, chia đất trở lại cho các hộ dựng nhà. Một mặt nghiêm sức nhà nào cũng phải cụ bị đồ chứa nước, câu liêm, gàu thùng, thang tre... ứng cứu kịp thời khi có hỏa hoạn. Mặt khác chọn đất tốt để dựng đền thờ Hỏa thần, cho dân sở tại Xuân Thu cầu cúng.
Việc tâu lên - vua cho là phải.
                          Theo Đại Nam Thực lục.

   * Hà Nội một thời là kinh kỳ xưa vốn dĩ dân đông, lại nhà san sát nên rất dễ bị bà hỏa viếng thăm nhưng lần nầy hơn 1.400 căn nhà ra tro cũng là đại họa.
     Hà Nội cũng là nơi duy nhất có đền thờ Bà Hỏa để yên dân.
     Ngôi đền ấy đến nay gần 200 năm vẫn còn ở số 30 Hàng Điếu, phố Cửa Ông, quận Hoàn Kiếm Hà Nội.
     Hàng Điếu cũng là nơi chuyên bán đồ điếu đóm, lửa củi phục vụ cho thú hút thuốc thuở xưa.
     Không chừng địa điểm xây đền thờ Bà Hỏa cũng là nơi đánh dấu ngọn lửa bùng phát vào năm Đinh Dậu 1837 ở Hà Nội xưa cách đây gần 200 năm?

Xe Ô tô GAZ 69

GAZ 69 trên trang nước ngoài

GAZ 69
Do Liên Xô sản xuất trong thập niên 50 - 60 thế kỷ trước. Ra đời để cạnh tranh với Jeep Mỹ khi đó.
Xe nầy ở Việt Nam trước đây chỉ có cấp chỉ huy Sư đoàn mới được ngồi.
    Thời chiến tranh nó trèo đèo lội suối giỏi vì gầm cao, máy mạnh lại thêm 02 cầu.
    Vì đã có tuổi sáu, bảy chục năm nên xe đẹp, còn tốt cũng hiếm. Mấy năm trước có chiếc phục chế rao bán ở Hà Nội tới 300 triệu!

    Giũa tháng 03. 1975 lần đầu tiên thấy 02 chiếc kiểu nầy dừng xe ở Ngã Ba Huế, Đà Nẵng, xe đầy bụi đường và lá ngụy trang. Tui và nhiều đứa bu lại tò mò xem xe. Một lát sau thì hai xe rời đi.
    Nghe mấy ông bộ đội nói với nhau - xe của ông tướng Lê Trọng Tấn.