Vua Đồng Khánh

             "Một nhà sinh đặng ba vua
      Vua còn, vua mất, vua thua chạy dài" 

                 cadao xưa.
    Vua còn là Đồng Khánh (ảnh) cũng chỉ ngồi ngai vàng được 04 năm, vua mất là Kiến Phúc mới có 06 tháng, vua thua chạy dài là Hàm Nghi phải đi đày tận Algeri xa xôi.
    Vua Đồng Khánh hưởng dương chỉ có 25 tuổi.
Trông tướng mạo của ông cũng tốt nhưng bị cha nuôi là vua Tự Đức chê "tánh đàn bà" nên ngai vàng đã vào tay hai ông em là Kiến Phúc rồi Hàm Nghi trước rồi mới đến Đồng Khánh, mặc dầu Đồng Khánh là anh.
     Một nhà mà có 03 người con đều làm vua. Quả là có một không hai trên thế giới!

         

Cái chết của Cố Du (Marchand Du) 1835

Người trong ảnh là Linh mục Marchand Du - còn gọi là cố Du.

          Ông bị bắt trong thành Phiên An (Quận 1, Saigon) khi quân triều đình bao vây 02 tháng mới hạ được thành. Số người có mặt chừng 2.000 người đã bị giết tại chỗ và chôn tập thể tại đồng tập trận (Quận 3) về sau được gọi là đồng mả Ngụy.
Riêng cố Du và con trai của Lê Văn Khôi là Lê Văn Viễn 7 tuổi cùng 03 người khác bị đóng củi khiêng về Huế chịu tội.
        Cố Du bị nhiều lần tra tấn bằng kẹp sắt nung lửa đến ngất xỉu nhưng không thừa nhận có can dự vào cuộc tạo phản cũng như không chịu bước qua Thánh giá.
       Cuối cùng ông chịu hình phạt lăng trì (lóc thịt)- thân xác bị phân nhiều mảnh rồi đổ xuống biển - năm đó là năm 1835.
      Sau cái chết của Cố Du, vua Minh Mạng càng ác cảm với đạo Thiên Chúa hơn.

Linh mục Marchand Du bị hành quyết năm 1835 ở Huế

Chính sách sát đạo dưới triều Nguyễn

 

Dưới hai triều vua Minh Mạng và Tự Đức đã từng có chủ trương sát đạo Thiên chúa.

       Có hàng ngàn tín đồ, giáo sĩ bị sát hại nhưng ở Bắc và Bắc Trung Kỳ là nhiều nhất.
     Những hình phạt đối với trưởng đạo (giám mục) là xử chém, xử giảo (thắt cổ). Nhà nước treo thưởng cho ai bắt được giáo sĩ nước ngoài được thưởng 600 tiền, giáo sĩ trong nước 300 tiền. Ai chứa chấp thì bị tịch thu gia sản và có thể xử chém hoặc đi đày. Người bị đi đày đều thích vào má hai chử "tà đạo" bằng sắt lửa nung... để nhận dạng.(Phú Yên và Bình Định là nơi có nhiều người bị đi đày).
        Tuy nhiên hình phạt vẫn không ngăn được các các giáo sĩ vào Việt Nam truyền đạo. Có giáo sĩ bị bắt đã thừa nhận có mặt ở Việt Nam hơn 10 năm, điều đó cho thấy nhiều tín đồ và xứ đạo đã ra sức chở che, giúp đỡ.
         Số tín đồ bị giết rất nhiều đến nổi các vị quan đầu tỉnh và huyện khi thanh lọc đã được quyền ra điều kiện rằng:
       Ai bước qua tượng Chúa và thánh giá sẽ được tha tội chết. Một số người lo sợ đã thực hiện nhưng rất nhiều người cương quyết từ chối và dũng cảm nhận lấy cái chết để bảo vệ tín ngưỡng của mình.
117 Thánh tử vì đạo ở Việt Nam và vài ngàn tín đồ đã lựa chọn tử vì đạo như vậy.
       Lịch sử dân tộc đã có nhưng trang bi thương đầy máu và nước mắt.
      Ảnh: Philip Phan Văn Minh, sinh năm 1815 tại Cái Mơn, Vĩnh Long, Linh mục, bị xử trảm ngày 3/07/1853 tại Ðình Khao dưới đời vua Tự Ðức, được phong Chân Phước ngày 27/05/1900 và phong Thánh năm 1988.

Hệ thống giếng cổ của người Chàm xưa

Giếng cổ Bá Lễ ở Hoian

 

Người Chàm rất giỏi trong kỹ thuật chọn điểm để đào giếng.

       Điều kỳ lạ là giữa biển khơi vẫn có những giếng cổ mà nguồn nước trong mát có vị ngọt và quanh năm không bao giờ cạn.
        Đó là chiếc giếng cổ ở Hoàng Sa; giếng Tiên ở Cù Lao Chàm; giếng cổ ở xã đảo Tam Hải; giếng Vua ở đảo Lý Sơn.
        Ven biển, đất liền có giếng cổ Gio An- Quảng Trị; giếng Bá Lễ - Hội An; giếng cổ Bình Sơn - Quảng Ngãi; giếng cổ làng chài Nhơn Lý- Bình Định...
        Đó là hệ thống giếng độc đáo để cung cấp nước ngọt cho các chuyến hải trình ven biển miền Trung mà người Chàm đã xây dựng từ nhiều thế kỷ trước.

Thái Y Viện xưa

  Đời người không ai là không đau ốm. Khi có bịnh phải nhờ thầy thuốc.

       Thầy thuốc xưa nước ta rất hiếm do không có trường y đào tạo nên các thầy thuốc chỉ là gia truyền.
       Thời Tự Đức vua ra dụ sai các địa phương tìm thầy thuốc giỏi để tiến cử bổ sung cho Thái Y Viện ở kinh đô.
       Thái Y Viện lập ra chủ yếu chữa bịnh cho vua và hoàng tộc.
       Thời vua Minh Mạng có thầy thuốc nhờ bốc thuốc xổ sán cho vua hết bịnh mà được ân thưởng đặc biệt bằng tiền, vàng nhưng cũng có thầy thuốc gặp tai họa như trường hợp của hai Thái Y Huỳnh Đức Hạ và Đặng Công Tuấn bị bắt giam để chờ xét tội vì kê thuốc không công hiệu.
        Ảnh là một lương y giỏi có móng tay rất dài ở Bắc Kỳ xưa.

Thằng Mõ xưa

 Thằng mõ
      Có nhiệm vụ như đài phát thanh ở làng xã ngày xưa.
      Hễ có thông tri, thông cáo ở trên đưa xuống là mõ "thực thi nhiệm vụ" bất kể ngày đêm, mưa gió.
     Ảnh là "thằng mõ" dầu đã có tuổi, tay cầm vật bất ly thân là cái mõ tre. Áo mặc 03 lớp trông cũng ra ông "quan trọng" lắm!

Bưu ảnh xưa : Quan đầu tỉnh Quảng Ngãi đón khâm sứ Pháp

Phủ Quảng Ngãi xưa.
       Các quan đầu tỉnh chuẩn bị cờ lọng nghinh đón Khâm sứ Pháp vào thăm.
Người ta cho rằng sau vụ khởi nghĩa Duy Tân hội thất bại, vua Duy Tân bị đày, hai ông Thái Phiên và Trần Cao Vân bị xử chém là do công của ông Tiến sĩ Phạm Liệu, một trong "Ngũ Phụng tề Phi" của Quảng Nam góp công(?). Cho nên sau vụ nầy Khâm sứ Pháp vào Quảng Ngãi để khen thưởng nên mới có vụ đón rước linh đình nầy ?
        Ông Phạm Liệu lúc nầy đang giữ chức Án Sát (tương đương Ty công an - Tư pháp bây chừ), sau vụ nầy ông được chính quyền bảo hộ tin tưởng thăng chức Tham Tri rồi Thượng thư Bộ Hình.