CHUYỆN PHÓ TƯỚNG NGUYỄN CÔNG ĐIỀN.

CHUYỆN PHÓ TƯỚNG NGUYỄN CÔNG ĐIỀN.

         Như đã nói kỳ trước, năm 1798 sau khi Nguyễn Ánh ban 32 điều cấm kỵ trong quân chính. Người đầu tiên bị xử chém trong hàng ngũ tướng lãnh của chúa Nguyễn là Phó tướng Hậu quân Nguyễn Công Điền, trong trận Cà Đáo, ông đã vào nhà dân ở ấp Tây Sơn cướp lấy con gái và của cải, đến bây giờ việc phát (hiện), sai chém bêu đầu để răn và trả lại con gái và của cải cho dân; truyền dụ cho nhân dân sở tại đều biết.

      Theo Quốc sử quán Triều Nguyễn.

   * Nguyễn Công Điền nguyên là Đô đốc Tây Sơn quy hàng chúa Nguyễn và được phong ngay chức Khâm sai Phó tướng Cai cơ Hậu quân. Nay y mắc tội phải bị chém.     

      Trong hàng ngũ của chúa Nguyễn không riêng gì Nguyễn Công Điền mà còn có dũng tướng Đại đô đốc Lê Chất, Đô đốc Nguyễn Văn Thiệu... đều nguyên là tướng Tây Sơn đã quy hàng đều được chúa Nguyễn phong chức mới tại mặt trận và tin dùng sau nầy.
       Có điều sau khi chém Điền, chúa sai đem trả lại của cải và con gái cho nhà dân?
      Vàng bạc trả lại được còn chuyện kia lấy mô mà trả hè ?

Trả lờiChuyển tiếp

"QUÂN LỆNH NHƯ SƠN"

"QUÂN LỆNH NHƯ SƠN"

        Năm Mậu Ngọ 1798 trong lúc chiến sự giữa nhà Nguyễn và Tây Sơn đang diễn ra ác liệt. Chúa Nguyễn Ánh đã ban 32 điều quân chính răn dạy tướng lĩnh và binh sĩ dưới quyền.
           + Sĩ tốt tòng chinh, nếu ai tự tiện vào nhà dân hãm hiếp đàn bà con gái và cướp lấy của cải, thì chém ngay, rao trong quân. Nếu vào đất giặc mà có người đem của cải biếu riêng, dám công nhiên nhận lấy, việc phát giác thì chánh phạm bị xử chém ngay.
            +Ra trận đối địch cứ tướng sĩ ai bắt được quân giặc, cứ mỗi người thưởng 5 quan, bắt được hộ quân, quán quân, đô ty, đô úy của giặc thưởng 20 quan, bắt đô đốc thưởng 100 quan... chém lấy thủ cấp thì cũng y thế mà thưởng.
           +Thắng địch không được giết chóc thẳng tay. Như địch hàng phục, phải bắt giải nộp, tự tiện giết phải tội nặng.
           +Trong quân không được đánh bạc, uống rượu. Nếu phát hiện thì quan hay quân đều bị đánh 100 roi, tiền mặt bắt được trong sòng thì thưởng cho người tố cáo.
           +Thám tử ở đất địch trở về, không được đón đường hỏi chuyện, thám tử cũng không được tiết lộ công việc. Ai làm trái đều bị chém.
           +Binh lính ra trận mà co lùi chạy thì chém. Những chi, hiệu,đội, thập, ngũ nào mà lùi chạy thì người trưởng đều bị chém để răn mọi người. Ai dung tha thì đồng tội.
          +Hẹn họp mà đến sau thì chém đầu để răn bảo mọi người; ở trường thao diễn cũng trị tội nặng.
Theo Sử quán triều Nguyễn.  

* Đúng là "quân lệnh như sơn" . Riêng chuyện đi họp quân mà ai đến sau (trễ) cũng bị chém thì quá kinh. Nếu áp dụng vào bây giờ thì dao rựa mô mà chém cho ngạ!

CỤ LÝ

Cụ Lý
Tức Lý Trưởng - xếp ngang với chủ tịch Phường bây chừ nhưng có khác là làm việc không lương và là do dân bầu.
      Công việc của cụ Lý khá bận rộn ngoài việc trông coi làng xã, xử các vụ xích mích, trộm cắp vặt... cho đến việc thờ cúng thành hoàng, xây dựng hương ước, quản lý dân đinh, đôn đốc sưu thuế, đắp đường sá, đê điều. Tuy không lương nhưng Lý trưởng được cấp con dấu mộc để chứng thực việc mua bán, xác thực nhân thân cho dân trong hạt.
      Giúp việc cụ Lý có phó Lý, hương trưởng (thôn), tuần đinh, mõ làng...
      Lý Trưởng là cánh tay nối dài của hệ thống chính quyền phong kiến VN. nhưng nhiều lúc cũng là "thành trì" mà luật pháp Nhà nước muốn tới phải đi đường vòng vì "Phép vua thua lệ Làng".
     Bưu ảnh Cụ Lý ăn mặc tử tế để chụp ảnh, phía trước cụ là quyển sách lật sẵn để cho thấy cụ cũng xuất thân từ nho sinh, trí thức hẵn hoi.

CHỢ BẾN NGỰ - HUẾ

Chợ Bến Ngự, do cách đó vài trăm mét, ngày xưa có bến thuyền của vua nên có tên Bến Ngự.

        Cụ Phan Bội Châu cũng có biệt danh "Ông già Bến Ngự" vì cụ hay câu cá ở đây khi còn bị giam lỏng ở Huế!
       Dương Thiệu Tước cũng có bài hát nổi tiếng "Đêm tàn Bến Ngự" và chợ Bến Ngự cũng ăn theo tên địa danh đó, các chị cũng hay họp chợ trên đường PĐP với sản phẩm "cây nhà lá vườn" tươi rói do các nhà vườn ở vùng lân cận mang đến.
Ảnh họp chợ trên đường trong những ngày đông chí mưa lạnh ở Huế.

"BẮN GÀ TRÚNG CHIM" QUAN ĐỀ THÀNH HUẾ MẤT CHỨC.

VÌ SAO DƯỚI TRIỀU MINH MẠNG - QUAN ĐỀ THÀNH HUẾ MẤT CHỨC.

           Năm Canh Dần, Minh Mạng thứ 11, ở kinh thành có con trâu điên chạy ra đường húc người. Quan Đề thành (1) là Nguyễn Văn Phượng đem lính Võng(2) vây bắt. Phượng cầm súng tây bắn lầm làm người lính bị thương!
          Vua nghe chuyện, dụ Bộ Hình "Phượng là quan võ chức to, đánh gươm bắn súng vốn là nghề nghiệp. Nay con trâu to như thế mà không bắn trúng được, lại bắn lầm phải lính. Thử nghĩ xem quan võ bất tài như thế còn dùng làm việc gì được? Vậy cách chức giao cho Bộ bàn. Người lính bị thương thì bắt (ông) Phượng nuôi bảo cô"(3).
Theo Đại Nam thực lục

      * Súng tây mà "bắn gà trúng chim" thử hỏi súng ta thì chính xác cỡ nào?
      Xui cho ông quan Đề Thành, đuổi con trâu điên ngoài ông ra còn có chục lính Võng, trâu thì chạy chữ "Chi" bạ đâu húc đấy, không may súng nổ, lạc đạn trúng người.
       Vừa bị cách chức, vừa phải nuôi "Báo cô".
"Báo cô" hay "bảo cô" - lâu nay thường nghe nói. Chừ mới biết đây là điều ghi trong hình luật xưa, "Nuôi bảo cô" là quy trách nhiệm cho người gây ra tội phải nuôi người bị thương cho đến khi họ lành(3)!

Xe Lamb

   Xe Lambretta, nhập của Ý, xe nguyên bản. 

       Về sau nó có tên Lambro được thợ miền Nam đóng thùng và cabin có dáng hoàn chỉnh hơn.
       Hồi đó còn thấy xe Vespa ba bánh nữa, kiểu dáng tương tự như Lambro nhưng ít thông dụng hơn.
       Là phương tiện chở khách và hàng hóa thông dụng ở Miền Nam trước 75. So với Tuktuk Thái, họ chạy rất "láu táu", xe Lamb ở VN "hiền" hơn. Tốc độ vừa phải, tiếng máy nổ nghe "thiệt đã". Đã nhứt là ngồi bên tài xế thỉnh thoảng bị thúc cùi chỏ vào ba sườn. Có lúc tắt máy phải nhanh bước xuống tránh chổ cho ổng đạp, nhiều lúc đạp không nổ, bác tài lại lật yên xe rồi dùng bình nhựa mồi xăng... lại nổ ... giòn tan!
        Ý luôn nổi tiếng về xe hơi, từ Lambro rẻ tiền cho đến Lamborghini đắt tiền!

XE LAMBRO

XE VESPA 3 BÁNH

Vỏ thùng đại bác

Vỏ thùng đại bác.
Mỗi thùng bằng gỗ nầy chứa được 02 trái 105 ly. Người ta đang thu gom phế liệu chiến tranh. Với vỏ thùng nầy có thể tháo lấy ván gỗ để đóng ghép làm vách nhà, đóng bàn ghế, còn cặp bản lề sắt không rỉ dùng để bắt cửa.
       Vỏ đạn đại bác bằng đồng là thứ có giá trị dùng để gò lư hương, bình bông trên bàn thờ...
       Tội cho dân ta, nhà cửa, ruộng vườn, mồ mả tan hoang vì đại bác và hỏa tiễn... nay bỏ quê ra thành phố tìm kiếm chút gỡ gạc cũng từ đại bác!
Ảnh được cho là chụp ở Đà Nẵng và Biên Hòa trước 75.