NHỮNG HÌNH ẢNH VỀ ĐÊM HUYỀN THOẠI Ở KHU DI TÍCH ĐỀN THÁP CỔ MỸ SƠN - MỘT DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI TẠI DUY XUYÊN, ĐÀ NẴNG. 11.2025IMAGES D'UNE NUIT LÉGENDAIRE AU SITE DU TEMPLE ET DE LA TOUR ANCIEN DE MON FILS - UN PATRIMOINE CULTUREL MONDIAL À DUY XUYEN , DANANG/

NHỮNG HÌNH ẢNH VỀ ĐÊM HUYỀN THOẠI Ở KHU DI TÍCH ĐỀN THÁP CỔ MỸ SƠN - MỘT DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI TẠI DUY XUYÊN, ĐÀ NẴNG. 11.2025

Đồ tùy táng của một khu mộ Chăm trên dưới 2.000 năm trước ở làng Lai Nghi, Điện Bàn - Đà Nẵng.

Đồ tùy táng của một khu mộ Chăm trên dưới 2.000 năm trước ở làng Lai Nghi, Điện Bàn - Đà Nẵng.
Những ngôi mộ chum và mộ đất được khai quật từ năm 2002 ở đây cho thấy vùng Hoian & Điện Bàn - Duy Xuyên xưa từng là nơi tập trung sinh sống của người Chăm cổ. Có lẽ họ là lớp quý tộc giàu có hoặc là thương nhân cho nên những hiện vật tùy táng bên trong là những khuyên tai, chuỗi dây đeo, hình tượng bằng vàng, bằng đồng, mã não, đồ gốm... Các nhà khoa học đã xác định có niên đại khoảng 2.070 năm ( t.CN ~ TK I ).
Hiện vật đã được xếp loại Bảo vật Quốc gia được quản lý bởi Bảo tàng Đà Nẵng.

Đười ươi/Orangutan/오랑우탄

Đười ươi
Thông minh nhất trong các loài linh trưởng vì nó có thể dùng nhánh cây dò đoạn nước sâu để lội qua, nó còn biết lấy lá để che mưa, biết bóc vỏ trái cứng bằng cách đập vô đá...
    Sống thọ được 50 năm, tay dài nên leo trèo giỏi, có thân hình to lớn và có sức khỏe hơn người.
Hồi nhỏ hay nghe người lớn truyền "kinh nghiệm" khi vô rừng nên xỏ ống tre vô hai cánh tay. Lỡ gặp đười ươi là nó liền nắm lấy hai ống tay mình rồi đứng cười nhe răng . Khi đó chỉ rút tay ra khỏi 02 ống tre là chạy về nhà, để nó đứng nhắm mắt cười một mình cho đến tối - dễ ẹt - rứa mà cũng tin!
     Con đười ươi nầy tui chụp ỏ một vườn thú bên xứ Thái Lan như một tù nhân đứng trong lồng sắt nhìn thiên hạ qua lại chỉ chỏ mà mặt buồn rười rượi!

Hai người lính xưa đầu TK 20.

Hai người lính xưa đầu TK 20.

   Người lính bên trái đội mũ dĩa, đeo nịt bảng lớn, quân phục khaki, tay cắp súng trường. Đây là loại lính tập thuộc Pháp do Pháp trả lương, gần như lính khố xanh.
    Còn ông lính bên phải đầu đội nón dấu, trang phục vải thô, tay áo rộng, chân trần. Tay kẹp súng trường điểu thương mẫu giống kiểu Pháp tương đối hiện đại. Anh nầy là lính khố vàng chuyên bảo vệ kinh thành Huế thuộc quân đội triều đình nhưng chịu sự giám sát của người Pháp.
      Cả hai đều là lính người Việt nhưng luôn đề phòng lẫn nhau dù đứng cùng chụp chung một tấm ảnh.

Những người Thượng ở Tây Nguyên làm dịch vụ phục vụ săn bắn cho người Âu Tây hơn 100 năm trước.

Những người Thượng ở Tây Nguyên làm dịch vụ, phục vụ săn bắn cho tây hơn 100 năm trước.

Một con nai mới săn và một con cọp đã được lột da phơi khô.
     Họ đang ăn mừng cho một cuộc săn bắn thành công.
     Xứ ta thời trăm năm trước được xem là "thiên đường săn bắn" của giới thượng lưu Châu Âu thời đó.

Hậu duệ nhà Quảng Thành Hóa người Việt gốc Hoa

Quảng Thành Hóa đường.

Vọng vạn thế
Giang Tây Từ
Công đức lưu phương.
Dịch nghĩa tiếng Việt (nhờ dịch)
Nhà Quảng Thành Hóa
Nguyện muôn đời hưng thịnh
Từ đường gốc Giang Tây
Mãi truyền nề nếp tổ tông
Công đức thơm danh muôn thuở.
      Ảnh chụp tại một từ đường ở Việt Nam dưới thời vua Đồng Khánh của một gia đình người Việt gốc Hoa quê tỉnh Giang Tây bên Tàu đã qua Việt Nam sinh sống lập nghiệp nhiều đời trước đó

Thành phủ Tĩnh Gia; Thanh Hoa xưa

Thành Nam Định xưa

Năm 1840 Phủ thành Tĩnh Gia Thanh Hóa bị dịch bệnh, quân trong thành chết rất nhiều. Tỉnh làm lễ trừ tà nhưng không ứng nghiệm nên tỉnh liên tục trình Bộ Lại xin dời Phủ thành đi chỗ khác.
    Bức bách Bộ mới tâu vua. Vua liền hỏi "Phủ thành Tĩnh Gia có phải là đồn Thổ Sơn cũ không"?
Bẩm "phải"
   Vua: "Thành ấy khi xưa bói (chọn) chỗ tốt mới cho đắp lên, đường cái quan đi lại, người ở đông đúc thịnh vượng, vốn không lo về khí độc của núi khe. Nay lại có lời báo lạ ấy, ta lấy làm quái gở. Có phải khi xưa nơi ấy là bãi chiến trường, ở dưới chôn nhiều xác chết, lâu ngày thành yêu ma hay chăng? Bộ Công nên tư cho Thanh Hoa, sai người đào đất trong thành sâu chừng 5,7 thước, nếu gặp xương khô thì dời đi chôn chỗ khác. Để người chết không còn lo bận mà người sống được yên ổn. Còn việc dời Phủ thành là việc lớn. Há lấy việc nhỏ mà vội suất bàn việc lược (lớn) ư"?
                     Theo Đại Nam Thực lục
*
        Tĩnh Gia xưa là cấp Phủ, dưới tỉnh nhưng trên huyện, nằm phía Nam của Thanh Hoa, nơi đặt phủ lỵ trong vùng.
        Xưa khi có thiên tai, dịch bệnh người ta đều cho rằng do trời đất hoặc người âm trừng phạt. Hoặc do "đức trị" của nhà cầm quyền chưa đủ để an dân? Vì vậy khi có việc thì lập đàn chay cầu bái.
Ở Phủ thành nầy cũng vậy, cõ lẽ lính và dân chết rất nhiều do dịch bệnh (không rõ bệnh gì) mà người ta kêu cứu tới Bộ Lại nhiều lần và xin dời Phủ đi nơi khác? Sự việc trên bị vua khiển trách Bộ Lại lẫn quan đầu tỉnh Thanh Hoa vì đề xuất bị cho là quái gở - Chỉ dụ của vua Minh Mạng mang tính nhân văn vừa thỏa đáng về mặt tâm linh vừa không gây lãng phí cho Quốc gia.
        Vua đánh giá cao vai trò, vị trí cũng như tính lịch sử của Phủ thành Tĩnh Gia.
Thành Tĩnh Gia nay không còn nữa , có còn chăng chỉ là tên xóm, tên làng như xóm Thành, xóm Phủ... ở Nghi Sơn. 

          (ảnh thành Nam Định của bác sĩ Édouard Hocquard)

Ông Đá & cống Ông Đá

Ông Đá & cống Ông Đá

Nằm trên đường Vĩnh Điện - Hội An, tôi nhớ rất rõ nếu đi xuống Hội An thì "Ông Đá" nằm bên tay trái, cạnh một cái cống sát lề đường là 01 hòn đá rất nhẵn chỉ một màu trắng, có hình thù như người đàn ông đang ngồi, chiều cao chừng 1,5 mét. Cạnh đó có cái khóm nhỏ luôn có khói hương do người dân và giới tài xế thỉnh thoảng hay dừng xe thắp hương để đi cho lành - Khách đi xe đò cũng hay nói "Cho xuống chỗ cống Ông Đá" như một địa danh ai cũng biết vì gần chợ Lai Nghi và chỗ quẹo vô làng Điện Phương.
     Nghe nói khoảng chừng năm 1970 hay 71 chi đó, lính Đại Hàn thuộc lữ đoàn Rồng Xanh đã phá hủy tan tành "ông Đá" ?
     Tục thờ đá thiêng của người Chàm đã có từ lâu và người Quảng cũng sớm giao thoa với nét văn hóa tâm linh đó.
     Ngày nay qua đây chỉ còn thấy chiếc cống nhỏ còn ghi "Cống Ông Đá" còn Ông Đá thì đã "khuất". Họa chăng chỉ còn trong tiềm thức của lớp người lớn tuổi mà thôi.

Làng làm giấy xưa, hơn 100 năm trước.

Làng làm giấy xưa, hơn 100 năm trước.
Làng lâu đời thuộc làng Yên Thái, Nghĩa Đô... Nay thuộc Hanoi.
Sản phẩm chính là giấy dó dùng cho văn bản hành chính, đơn thư, sách cổ, tranh vẽ.
      Trong ảnh là dụng cụ ép giấy, lực ép là những hòn đá lớn với đòn ép là những thanh cây lớn. Đây là công đoạn gần cuối để ép giấy cho thẳng, mịn, dai rồi đem ra phơi nắng là ra thành phẩm.

Xe gắn máy Bridgestone 50cc

Xe gắn máy Bridgestone 50cc
Ngày nay không ai nghĩ rằng cách đây 50 năm lại có một thương hiệu xe máy mang nhãn hiệu Bridgestone "made in Japan".
Thật vậy nó đã "chết" cách đây đúng 55 năm khi những seri xe cuối cùng được xuất sang Mỹ và Saigon.
   Ngày đó những chiếc Bridgestone với 02 loại màu sơn là đen và đỏ được nhập từ Japan về bán tại các đại lý tư nhân. Giá của nó từ 33 đến 37 ngàn đồng (VNCH tùy thời điểm).
    Xe có phom dáng cho đàn ông với ghi đông trần, bình xăng phía trước có chữ BS. Xe hai thì, máy mạnh, chạy bốc, ống pô vắt lên cao ra dáng sport và một loại pô thấp như ảnh.
Tuy nhiên do không cạnh tranh nỗi với mẫu động cơ 4 thì của Honda cũng như bị lấn át bởi chiến dịch quảng cáo rầm rộ của Suzuki "An toàn trên xa lộ, thanh lịch trong thành phố..." ra rã hằng ngày trên đài phát thanh. Hơn nữa BS chỉ nhập một kiểu xe cho đàn ông nhưng không có model nào cho phụ nữ mà hồi đó đàn ông VN lại cắc cớ ưng đi xe "pour dame"? Thêm một lý do ít người biết là BS không được đưa vào danh mục mua sắm theo chương trình viện trợ kinh tế cho VNCH thời đó - mà chỉ có 03 thương hiệu được USAID chọn là Honda, Suzuki và Yamaha.
     Đến đầu thập niên 70 Bridgestone ngừng sản xuất xe máy và những chiếc BS như ta đã thấy là những chiếc Bridgestone cuối cùng.
    Cho nên ngày nay nhiều người trẻ chỉ biết Bridgestone là thương hiệu sản xuất lốp xe nổi tiếng thế giới chứ không nhiều người biết nó từng là thương hiệu xe gắn máy một thời của Nhật Bản.

TRỞ LẠI CĂN NHÀ XƯA Ở HỘI AN TRONG TRẬN LỤT 1964./RETURN TO THE OLD HOUSE IN HOI AN DURING THE 1964 FLOOD.

TRỞ LẠI CĂN NHÀ XƯA Ở HỘI AN TRONG TRẬN LỤT 1964.
Tấm ảnh xưa được nhiều người biết là do ông Thái Tế Thông tức chú Chẩy - hiệu ảnh Vĩnh Tân chụp năm 1964 trong trận lụt lịch sử Giáp Thìn ở góc ngã tư NTH - LL Hoian. Căn nhà đó là của chú Chẩy mực nước gần tới mái hiên năm đó.
      Pic2 Cũng căn nhà đó được chụp năm 2025 vừa sau trận lụt năm Ất Tỵ
     Chớm nước còn để lại trên cánh cửa gỗ, tôi có vẽ thêm đường màu đỏ cho dễ thấy - dường như nó vẫn chưa vượt qua trận lụt 1964 thì phải? Mặc dầu có số liệu đo đạc cho rằng lụt "con rắn" đã vượt qua lụt "con rồng" ?