ngobadung

4 tháng 2, 2018

Mộ bà Nguyễn Khắc Thị Bữu, Thục tần của Vua Minh Mạng

        Mộ bà Nguyễn Khắc Thị Bữu, Thục tần của Vua Minh Mạng
Bà CHTN Lệ Thúy, cháu nội đời thứ 5 bên cạnh lăng mộ bà NGUYỄN KHẮC THỊ BỮU
Cháu nội gái 5 đời bên mộ bà Nguyễn Khắc Thị Bữu 1801 - 1851.
        Bà Nguyễn Khắc là Thục tần của vua Minh Mạng, gốc dòng trâm anh thế phiệt. Quê làng Tân Khánh, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định (nay là tỉnh Bình Dương)
       Bà sinh hạ 6 người con với vua Minh Mạng, trong đó có con trưởng là Hoàng tử Miên Thẩm (tức Tùng Thiện Vương).
     Tương truyền khi mẹ mất, Tùng Thiện Vương lên đây làm nhà ở để tiện thọ tang cũng như chăm lo hương khói cho mẹ suốt 03 năm.

     Mộ của bà được táng ở nghĩa trang gia tộc trên đồi Dương Xuân, Hương Thủy, Thừa Thiên Huế, nằm dưới chân mộ mẹ là mộ Tùng Thiện Vương, một nhà thơ lớn thế kỷ XIX và là người con hiếu thảo. 

1 tháng 2, 2018

Mỗi năm hoa đào nở

    
Ông đồ thời lỡ vận
"Mỗi năm hoa đào nở..."
        Hình ảnh thời ông đồ lỡ vận vào những năm đầu thập niên 20,30 của thế kỷ trước, thời kỳ tây học đang nở rộ và thời kỳ mà "ông nghè, ông cống cũng nằm co".
      Ở phiên chợ tết thời ấy, cụ đồ già lặng lẽ lui về phía sau góc chợ, sau cả các hàng bán rau hành ớt tỏi... 

      Cụ ngồi đó, giữa phiên chợ ngày cuối năm giữa dòng người tấp nập. Vẫn lặng lẽ, trịnh trọng như đang cố làm điều gì đó cho có vẻ vẫn bận rộn ...  khi thời kỳ vàng son của " bao nhiêu người thuê viết" hẵn đã dần xa!
      Xem hình mới thấm thía từng câu, từng chữ trong bài thơ của Vũ Đình Liên nhân mỗi độ xuân về!

                          Ngô Bá Dũng 

Danh nhân đất Quảng: Phạm Phú Thứ

         Danh nhân đất Quảng
       
Phạm Phú Thứ
Phạm Phú Thứ, làm quan dưới các triều vua Thiệu Trị và Tự Đức.
        Nổi tiếng học giỏi, thanh liêm, cương trực.
        Con đường quan lộ luôn sóng gió, lúc "thăng", lúc "giáng", ba lần như vậy!
       Từng giữ nhiều chức quan trọng như Tham tri (Thứ trưởng) của nhiều bộ, rồi Thượng thư Bộ Hộ (Bộ trưởng). 

       Có lúc vì dám can gián vua là ham chơi bỏ bê việc nước nên từng bị cách chức cho làm phu trạm ở Thừa Lưu!
      "Quảng Nam hay cãi" câu nói của người xưa hàm ám chỉ tính cương trực của người Quảng bắt nguồn từ ông chăng?
       Ông từng đi sứ sang Pháp với cụ Phan để chuộc đất. Sau đó từng được cử đi đàm phán với Pháp nhưng ...thất bại do tư tưởng và thái độ cứng rắn, không chịu nhún nhường.
      Quê ông thuộc làng Đông Bàn nay xã Điện Trung, Điện Bàn Quảng Nam.

                                 Ngô Bá Dũng

26 tháng 1, 2018

Danh sĩ Tôn Thọ Tường

Tôn Thọ Tường
        
Tôn Thọ Tường
Danh sĩ, sống vào giữa TK XIX
      Người đạo công giáo, quê Bình Dương, Gia Định. 

      Con quan, học giỏi nhưng đường thi cử lận đận.     
     Cha chết, sống túng thiếu.     
      Can tội đi thi hộ để kiếm tiền vì bại lộ nên bị tội.
      Bất mãn, sẵn được Pháp dụ dỗ nên ra cộng tác lập công đến chức Đốc Phủ Sứ.
     Trước 1975 trong chương trình phổ thông môn Cổ văn có những bài thơ "Bút chiến" giữa Tôn Thọ Tường (thân Pháp) và Phan Văn Trị (chống Pháp)
Sau đây là một trong nhiều bài thơ bút chiến đó.
         Bài xướng của Tôn Thọ Tường
           "Giang san ba tỉnh hãy còn đây,
            Trời đất xui chi đến nỗi này ?
       Chớp nhoáng thẳng bom dây thép kéo,
           Mây tuôn đen kịt khói tàu bay.
        Xăn văn thầm tính, thương đòi chổ,
        Khấp khởi riêng lo, biết những ngày.
         Miệng cọp hàm rồng, chưa dễ chọc,
          Khuyên đàn con trẻ chớ thày lay !"          

                                    - Tôn Thọ Tường
                      Bài Họa của Phan Văn Trị
"Hơn thua chưa biết đó cùng đây,
Chẳng đã, nên ta mới thế này
Bến Nghé quản bao cơn lửa cháy,
Cồn Rồng dầu mặc bụi tro bay.
Nuôi muông giết thỏ còn chờ thủa,
Bủa lưới săn nai cũng có ngày.
Đừng mượn hơi hùm rung nhát khỉ,
Lòng ta sắt đá há lung lay !"

22 tháng 1, 2018

Lễ tết là nét văn hóa độc đáo dưới thời các vua chúa nhà Nguyễn.



                               
Lễ tết là nét văn hóa độc đáo dưới thời các vua chúa nhà Nguyễn.
      Lệ thường  cấp dưới mang quà biếu cho cấp trên  nhằm để được nâng đỡ, cất nhắc hoặc mưu cầu việc gì đó có lợi về sau cho họ . 

     Trái lại, lễ tết thời nhà Nguyễn không nặng về vật chất mà coi trọng yếu tố văn hóa tinh thần, biểu lộ sự quan tâm ưu ái của nhà vua với những người có công,  từng vào sinh ra tử với mình để giành lại cơ đồ.
      Vào dịp tết, vua Gia Long thường xuất kho ban quà tết cho các đại thần, quà thường là vải vóc, quần áo, trái cây, vài phong pháo… hầu hết  được sản xuất tại Trung Quốc,  quà đựng trong những hộp gỗ sơn son, thiếp vàng. Được các tốp lính che lọng, trang trọng mang  đến tư thất các đại thần để trao quà biếu của vua. Các đại thần và người có công quỳ lạy nhận quà của vua, xem như là vinh dự to lớn đối với họ và gia đình.

     Quà tết của cấp dưới đối với cấp trên cũng diễn ra công khai tại công đường mà không thò thụt dấm dúi ở tư thất, quà thường là con heo sống hoặc cặp gà vịt được nhốt trong lồng cùng bánh trái, gạo nếp. Quan lớn ngồi giữa, viên chức, binh lính quỳ lạy để tỏ lòng tôn kính khi trao quà. Bù lại các quan cũng thường tặng lại cho họ những đồng tiền lì xì mừng tết.        
     Tại các nhà giàu, nhiều người làm công, các gia nhân cùng góp tiển mua gà vịt biếu cho gia chủ, đổi lại chủ nhà cũng biếu cho họ gạo nếp, bánh trái, tiền lì xì cho phải lễ.
      Đức Chaigneau , một người Pháp lai Việt, ông là con trai của viên quan người Pháp, Jean Baptis Chaigneau, người  có công giúp Gia Long phục quốc, cũng cho biết nhân dịp tết Giám mục Veren cũng ngồi kiệu đến kinh thành Huế yết kiến vua Gia Long không quên mang theo các chai thủy tinh nước hoa Eau de Cologne, món quà được vua và nhất là các bà hoàng ưu thích.

       Bản thân cha của Đúc Chaigneau cũng nhận được quà của vua ban, quà được đựng trong hộp tròn và  to, khi mở ra có vài quả Lê, nho khô xuất xứ từ Trung Quốc. Đây là những trái cây không có ở Nam Việt nên việc vua tặng quà đặc biệt nầy cũng là ân huệ lớn dành cho gia đình ông quan Việt người Pháp.

                                                
                                                         Ngô Bá Dũng  biên khảo


15 tháng 12, 2017

TRỊ MA ÁM

Trị ma ám!
    



Chuyện mới xãy ra cách đây mấy hôm ở Bình Dương.
Nhà nọ sau khi lo đám tang cho người thân, chị vợ bổng sinh ra nói nhảm la hét liên tục. Nghi bị ma ám nên anh chồng (sinh năm 1972) mới rước thầy phù thủy, có tên là thầy Việt, người có thâm niên trị ma nổi tiếng ở tận daclak về trị cho bà vợ. 

        Sau một hồi niệm thần chú, la hét, yểm  bùa, trừ ma cho chị Thủy. Thầy Việt tiếp tục dùng (nhiều) cây roi dâu quất tới tấp vào bịnh nhân. Lúc đầu chị Thủy ngồi yên chịu đòn nhưng về sau do bị đánh quá đau nên bịnh nhân Thủy phản ứng lại. Thấy vậy thầy Việt càng say máu, nên đánh càng mạnh hơn vì cho là con ma nầy quá ngang bướng.
      Sự việc diễn ra nhưng chồng, con, cha mẹ, anh chị em không ai dám can ngăn vì trăm sự... nhờ thầy!
      Nóng ruột thấy chị mình bị đòn đau, cô Nhàn lên tiếng xin "cô bác âm binh" tha cho chị, để mình chịu thay cũng được. Sau đó cũng giống như chị Thủy, chị Nhàn cũng nói nhảm. Thầy Việt tiếp tục chuyển hướng tự động sang chị Nhàn, dùng roi dâu đánh tới tấp vào chị Nhàn.
       Kết quả hai chị em được hai ông chồng đưa đi cấp cứu ở BV Đa khoa Bình Dương nhưng do thương tích quá bầm dập có nguy cơ nhiễm trùng máu, suy thận nên bệnh viện chuyển gấp lên BV Chợ Rẫy ngay trong đêm!
       Hiện nay hai chị đang nằm cấp cứu để tiếp tục điều trị còn thầy Việt vẫn bình an vô sự, chưa thấy cơ quan chức năng nói chi.

        (ngobadung kể lại qua mới đọc tin trên báo mạng)

7 tháng 9, 2017

Quảng Ngãi xưa đầu TK XX

          Quảng Ngãi xưa đầu TK XX
Các quan chức địa phương đang đón quan to của Pháp.
      Trong ảnh cho thấy có 04 vị chức sắc cao nhất của tỉnh bấy giờ, có thể gồm các quanTuần phủ, Án sát, Bố chính và lãnh binh đang ngồi ghế, có lính hầu lọng phía sau. Trước mặt là hàng lính khố vàng An Nam đang tư thế đón chào. Một viên chức trang phục tề chỉnh đứng giữa, dường như là viên thông ngôn. Hai người dắt ngựa có thể cho khách cưỡi để vào thành. Phía sau là dinh tuần phủ Quảng Ngãi đang mở cửa đón khách.
      Ảnh không cho biết chụp năm nào nhưng khoảng thời gian từ 1915 thì ông Phạm Liệu, người Quảng Nam được cử làm Án sát và sau nhờ lập công lớn với Pháp mà lên làm Tuần phủ ở đây. Ông Tiến sĩ Phạm Liệu là một trong "ngũ Phụng tề phi" của đất Quảng Nam trong khoa thi Nhâm Tuất 1898

     Không biết có phải vì thế mà quan chức cấp cao của Pháp đã đến thăm Quảng Ngãi?
                        Ngô Bá Dũng